De natuur in de Wûnseradiel
Dankzij de grote afwisseling in het land – zoet en zout, weiden en akkers – zijn er veel verschillende soorten dieren en planten in de gemeente Wûnseradiel.
Hoe was het vroeger?
Een paar eeuwen geleden zag Wûnseradiel er nog heel anders uit. Het IJsselmeer was toen nog de Zuiderzee; de nu beroemde waarden bij Makkum, Workum en Piaam stonden alleen bij laag water droog en er waren nog veel meren en poelen. Daardoor waren er ook meer waterplanten; vooral zoutwaterplanten. Bij veel meren was een eendenkooi. Er werd veel gejaagd; voor het doden van een ‘schadelijk’ dier betaalde de gemeente zelfs geld. Schadelijke dieren waren bijvoorbeeld marters en haviken.
De aanleg van de Afsluitdijk
Door de drooglegging van de meren en poelen in de 17e en 18e eeuw was er al veel veranderd, maar de grootste verandering kwam toen de Afsluitdijk werd aangelegd tussen 1927 en 1932. In plaats van vooral zout water aan de kusten, was nu het grootste gedeelte zoet water. Veel dieren, vooral vogels, waren daardoor gedwongen te vertrekken; andere soorten kwamen er voor in de plaats. De waarden, die voorheen bloot stonden aan de invloeden van hoog en laag water, werden nu broedplekken voor duizenden vogels. Ook de trek van vogels in de lente en herfst verschoof; een deel van de vogels nam nu de Afsluitdijk.
De situatie nu
Veel van de dieren waar vroeger op gejaagd werd, zijn nu beschermd. Over het algemeen leven er vooral kleine dieren in Wûnseradiel, zoals hazen, mussen, egels en vleermuizen. Ook zijn er veel vogels; op de waarden broeden soms zeer zeldzame soorten. De vogels zoeken vaak de rust op in een van de Natuurgebieden in de gemeente Wûnseradiel, zoals bijvoorbeeld de Makkumer waarden, waar jaarlijks duizenden vogels rusten en broeden.